ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Οι υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, από τις μεγάλες βιομηχανίες δικτύων όπως η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, οι μεταφορές,η οπτικοακουστική ραδιοφωνική αναμετάδοση και ταχυδρομικές υπηρεσίες, η εκπαίδευση, η υδατοπρομήθεια, η διαχείριση των αποβλήτων, η υγεία και οι κοινωνικές υπηρεσίες.

Αυτές οι υπηρεσίες είναι ουσιώδεις για την καθημερινή ζωή των πολιτών και των επιχειρήσεων, και απεικονίζουν το πρότυπο της κοινωνίας της Ευρώπης. Διαδραματίζουν έναν σημαντικό ρόλο στην εξασφάλιση κοινωνικής, οικονομικής και εδαφικής συνοχής σε όλη την Ένωση και είναι ζωτικής σημασίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ΕΕ στα ψηλότερα δυνατά επιπέδων στην απασχόληση, κοινωνική ένταξη, οικονομική ανάπτυξη και περιβαλλοντική ποιότητα.

Παρά το ότι η οργάνωσή τους ποικίλλει σημαντικά σύμφωνα με την ιστορία και τους πολιτισμούς της κάθε χώρας, τις κρατικές παρεμβάσεις κτλ., μπορούν να οριστούν ως οι υπηρεσίες, τόσο οι οικονομικές όσο και οι μη οικονομικές , οι οποίες ταξινομούνται από τις δημόσιες αρχές ως γενικού ενδιαφέροντος και υπαγόμενες στις συγκεκριμένες υποχρεώσεις δημόσιων υπηρεσιών. Αυτό σημαίνει ότι είναι ευθύνη των δημόσιων αρχών, να αποφασίσουν σχετικά με τη φύση και το πεδίο δραστηριότητας μιας υπηρεσίας γενικού ενδιαφέροντος. Οι δημόσιες αρχές μπορούν να αποφασίσουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες οι ίδιες ή μπορούν να αποφασίσουν να τις εμπιστευτούν σε άλλους οργανισμούς, που μπορούν να είναι δημόσιοι ή ιδιωτικοί , και μπορεί να είναι κερδοσκοπικές ή μη κερδοσκοπικές Οι παροχείς αυτών των υπηρεσιών πρέπει να τηρήσουν τους κανόνες που καθορίζονται στη Συνθήκη της Ευρωπαικής Κοινότητας και στο δευτεροβάθμιο νόμο της ΕΕ όπου αυτοί εφαρμόζονται..Οι διάφορες βιομηχανίες δικτύων που εκτελούν τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος υπόκεινται τώρα στις οδηγίες της ΕΕ. Σε συνεργασία με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, η ΕΕ επομένως έχει έναν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των αρχών και των όρων για τη λειτουργία ενός ευρέος φάσματος υπηρεσιών.

Αυτή η κοινή ευθύνη απεικονίζεται στη Συνθήκη και υπογραμμίζεται στο πρωτόκολλο σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος της Συνθήκης της Λισσαβώνας.

Δύο είδη υπηρεσιών γενικού ενδιαφέροντος μπορούν να σημειωθούν, σε σχέση με την εξάρτηση τους από τους κανόνες της ΕΕ:

• Υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος : η παροχή και η οργάνωση αυτών των υπηρεσιών υπόκεινται στην εσωτερική αγορά και τους κανόνες ανταγωνισμού της Συνθήκης της ΕΚ, δεδομένου ότι οι δραστηριότητές τους είναι οικονομικής φύσης. Στην περίπτωση των μεγάλων βιομηχανιών δικτύων που έχουν μια σαφή πανευρωπαϊκή διάσταση, όπως οι τηλεπικοινωνίες, η ηλεκτρική ενέργεια, το αέριο, η μεταφορά και οι ταχυδρομικές υπηρεσίες, οι υπηρεσίες ρυθμίζονται από ένα συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ. Επίσης ορισμένες πτυχές της ραδιοφωνίας, καλύπτονται από τη συγκεκριμένη νομοθεσία της ΕΕ, όπως η «τηλεόραση χωρίς σύνορα».

Άλλες υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, όπως εκείνες του τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων, της παροχής νερού ή της κατεργασίας ύδατος αποβλήτων, δεν υπόκεινται σε ένα ρυθμιστικό καθεστώς στο επίπεδο ΕΕ. Εντούτοις, οι συγκεκριμένοι κοινοτικοί κανόνες όπως η δημόσια σύμβαση, η νομοθεσία περιβαλλοντικής και προστασίας καταναλωτών, ισχύουν για ορισμένες πτυχές των υπηρεσιών.

• Μη οικονομικές υπηρεσίες: Αυτές οι υπηρεσίες, για παράδειγμα παραδοσιακά κρατικής διαχείρισης όπως η αστυνομία, η δικαιοσύνη και τα νομικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης δεν υπόκεινται στη συγκεκριμένη νομοθεσία της ΕΕ, ούτε καλύπτονται από την εσωτερική αγορά και τους κανόνες ανταγωνισμού της Συνθήκης. Μερικές πτυχές της οργάνωσης αυτών των υπηρεσιών μπορούν να υπόκεινται σε άλλους κανόνες της Συνθήκης, όπως η αρχή της μη διάκρισης.