ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ

Πληθωρισμός είναι η ποσοστιαία μεταβολή του γενικού επιπέδου των τιμών μιας οικονομίας μέσα σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Για να μετρηθεί ο πληθωρισμός, λαμβάνεται υπόψη το ποσοστό μεταβολής του επιπέδου τιμών κατά την διάρκεια μιας ορισμένης χρονικής περιόδου. Ο πιο συνήθης τρόπος για να υπολογιστεί ο πληθωρισμός είναι με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (Δ.Τ.Κ.). Η σταθερότητα των τιμών που καθορίζεται ως το μέγιστο 2% πληθωρισμού για ένα χρόνο υποστηρίζει την οικονομική ανάπτυξη και εργοδότηση.

Για διευκρινίσεις εννοιών και όρων επισκεφθείτε το λεξικό

Πληθωρισμός


Πληθωρισμός: Γενικές Πληροφορίες

Πώς καθορίζονται οι τιμές;

Οι τιμές συνήθως καθορίζονται με βάση το Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (Δ.Τ.Κ.). Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Δ.Τ.Κ. είναι ένα μεγάλο καλάθι που ένας μέσος καταναλωτής ή μια μέση οικογένεια αγοράζει σε σταθερή βάση (αυτό που μέχρι τώρα ονομαζόταν ’καλάθι της νοικοκυράς’ και τώρα ονομάζεται ’καλάθι του καταναλωτή’). Το καλάθι έχει περισσότερα από 700 είδη που ανήκουν στις ακόλουθες κατηγορίες: φαγώσιμα (φαγητό, ποτά), μη φαγώσιμα (ρούχα, έπιπλα, είδη καθαρισμού, είδη προσωπικής φροντίδας) και υπηρεσίες (υγείας, κοινωνικής πρόνοιας, εκπαίδευσης, ψυχαγωγίας, τουρισμού, οικονομικές κτλ.).

Το περιεχόμενο του καλαθιού εναρμονίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πράγμα που σημαίνει ότι όλα τα κράτη-μέλη χρησιμοποιούν τις ίδιες στατιστικές για να δικαιολογήσουν το Δ.Τ.Κ. τους. Κάθε μήνα οι στατιστικές υπηρεσίες κάθε χώρας μετρούν το γενικό επίπεδο των τιμών και το συγκρίνουν με αυτό των προηγούμενων μηνών για να καταλήξουν στο συμπέρασμα αν οι τιμές αυξήθηκαν ή μειώθηκαν.

Ποιος χρησιμοποιεί το Δείκτη Τιμών Καταναλωτή;

Το κράτος και οι υπάλληλοι: Ο Δ.Τ.Κ. χρησιμοποιείται για εναρμόνιση των μισθών, των συντάξεων, των κοινωνικών ωφελημάτων κτλ.
Συμβολαιούχοι (αυτοί που διατηρούν συμβόλαια ενοικίασης ή άλλα): Λαμβάνονται μέτρα ώστε να διασφαλιστεί η τροποποίηση του ποσού που αναγράφεται στο συμβόλαιο σύμφωνα με το ρυθμό πληθωρισμού.

Υπάρχουν επίσης άλλοι Δείκτες Τιμών που χρησιμοποιούνται για διαφορετικούς σκοπούς όπως, για παράδειγμα, ο Βιομηχανικός Δείκτης Όγκου και Τιμών Παραγωγής και Γεωργικός Δείκτης Όγκου και Τιμών Παραγωγής.

Τα χρήματα χάνουν την αξία τους όταν υπάρχει πληθωρισμός

Μια διαδρομή με το δημόσιο λεωφορείο στοίχιζε 2€ πριν τρείς μήνες αλλά η τιμή του πετρελαίου αυξήθηκε και έτσι οι τιμές αυξήθηκαν ανάλογα. Η ίδια διαδρομή με το λεωφορείο στοιχίζει τώρα 2,20€, άρα μιλάμε για 10% πληθωρισμό. Πληθωρισμός σημαίνει μια γενική αύξηση του επιπέδου των τιμών στην οικονομία για μια περίοδο. Η λέξη «γενικό» είναι πολύ σημαντική. Δεν μιλάμε για πληθωρισμό όταν αυξάνεται η τιμή σε ένα ή δύο προϊόντα, έχουμε πληθωρισμό όταν αυξάνονται οι τιμές όλων των προϊόντων που περιλαμβάνονται στο καλάθι της νοικοκυράς.

Πότε αυξάνονται οι τιμές;

Οι τιμές αυξάνονται όταν υπάρχει μεγάλη ζήτηση για μερικά προϊόντα. Για παράδειγμα, όταν οι καλλιεργητές σταφυλιών στη Νότια Ευρώπη ανακοινώσουν ότι οι καλλιέργειες τους καταστράφηκαν λόγω τυφώνα οι παραγωγοί κρασιού ξέρουν ότι θα υπάρχει έλλειψη σταφυλιών και έτσι οι τιμές γενικά θα αυξηθούν.

Οι τιμές αυξάνονται και όταν αυξηθούν τα έξοδα της παραγωγής. Για παράδειγμα ο τοπικός παροχέας ενέργειας αυξάνει την τιμή του ηλεκτρισμού, ο φούρναρης που χρησιμοποιεί ηλεκτρικούς φούρνους πρέπει να αυξήσει τις τιμές των προϊόντων του γιατί πληρώνει περισσότερα στους λογαριασμούς της ηλεκτρικής.

Ποιος υποφέρει από τον πληθωρισμό;

Οι καταναλωτές: Είναι δυσκολότερο να συγκρίνουν τιμές και να λαμβάνουν αποφάσεις όταν οι τιμές αλλάζουν.
Οι παραγωγοί: Δεν είναι εύκολο να προγραμματίζουν επενδύσεις και να υπολογίζουν το κέρδος από συγκεκριμένες κινήσεις τους όταν οι τιμές αλλάζουν απροσδόκητα.
Οι καταναλωτές και οι παραγωγοί: Οι αποταμιεύσεις χάνουν την αξία τους όταν υπάρχει πληθωρισμός, γιατί ο πληθωρισμός μειώνει την αξία του χρήματος.