Budżet domowy

Zarządzanie budżetem domowym oraz dochodami i wydatkami w skali gospodarstwa domowego opiera się na podobnych zasadach, jak w przypadku dużej firmy: należy przestrzegać podjętych zobowiązań oraz posiadać odpowiednie informacje dla podjęcia właściwych decyzji.

Budżet domowy (dochody i wydatki)

1. Dlaczego ważny jest budżet domowy i jego kontrola?

Zwykle gdy ktoś po raz pierwszy postanawia sporządzić budżet domowy, to musi odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie: jak mogę przewidzieć przyszłość? Oczywiście dokładne określenie przyszłych dochodów i wydatków jest trudne, a czasem wręcz niemożliwe, jednak można je zwykle oszacować. Prawdopodobnie za pierwszym razem różnica między naszymi szacunkami a rzeczywistymi wartościami będzie duża, jedna nie należy się tym zrażać, gdyż następnym razem z pewnością nasze przewidywania będą trafniejsze.

Argumenty przemawiające za sporządzeniem budżetu domowego są następujące:

• Należy myśleć o przyszłości, analizować swoje oczekiwania dotyczące przyszłych dochodów, a wtedy – być może – pomyślimy, np. o zmianie pracy, rozszerzeniu naszych kwalifikacji lub przekonamy się że jesteśmy na właściwej drodze.
• Myślenie o przyszłości oznacza także planowanie naszych wydatków. Czy możemy je ograniczyć? Czy możemy podejmować nowe zobowiązania oprócz tych, które już posiadamy?
• Bilans dochodów i wydatków może pokazać nam czy dysponujemy nadwyżką, czy też niedoborem środków pieniężnych. Musimy być jednak uczciwi wobec siebie i wziąć pod uwagę jak optymistyczne (lub pesymistyczne) były nasze wyliczenia.
• Jeśli sporządzony budżet pokazuje nadwyżkę środków, to możemy się zastanowić jak ją zainwestować, lub zwiększyć nasze wydatki, jednak musimy się najpierw upewnić, że nasze przyszłe dochody są zagwarantowane.
• W przeciwnym wypadku, gdy przewidujemy niedobór środków, powinniśmy pomyśleć jak ograniczyć nasze wydatki lub (jeśli to możliwe) jak zwiększyć nasze przyszłe dochody.

2. Jak sporządzić budżet domowy?

Jeśli usiądziemy nad kartką papieru lub arkuszem kalkulacyjnym ogarnia nas zwykle wiele wątpliwości, jest jednak kilka pomocnych rad:

• Należy szczególnie uważnie oszacować swoje dochody, choć nie zawsze mamy nad nimi pełną kontrolę, gdyż wiele czynników (np. sytuacja rodzinna, choroba, utrata pracy itp.) może mieć wpływ na ich wysokość.
• Nie należy zapominać o istotnych regularnych wydatkach. W tym celu należy przejrzeć ostatnie wyciągi bankowe, aby upewnić się że o niczym nie zapomnieliśmy. Nasz wpływ na wysokość wydatków jest zwykle większy niż w przypadku dochodów, przynajmniej jeśli chodzi o zobowiązania krótkoterminowe.
• Podczas sporządzania budżetu ważny jest czas, w którym spodziewamy się określonych dochodów i wydatków.
• Należy rozważyć wszelkie możliwe okoliczności mogące mieć wpływ na wysokość dochodów i wydatków, a także plan B na wypadek ich zaistnienia.

3. Jak kontrolować budżet domowy?

Kontrolowanie budżetu domowego jest równie ważne jak jego sporządzanie. Proces zarządzania budżetem domowym nie kończy się w momencie jego stworzenia. Jest to proces ciągły, który powinien dostarczyć nam odpowiednie informacje i pomóc podjąć właściwe decyzje.

Zaleca się kontrolę budżetu domowego raz na miesiąc (częstsza kontrola jest zbyt pracochłonna, natomiast rzadsza może doprowadzić do utraty kontroli nad nim).

Powinniśmy porównywać nasz budżet z rzeczywistymi dochodami i wydatkami nie tylko w celu określenia różnicy, ale po to żeby:

• Określić i przeanalizować przyczyny powstałych odchyleń aby odpowiedzieć sobie na pytania: Czy nasz budżet był błędny? Czy dysponowaliśmy odpowiednią informacją? Czy pominęliśmy jakieś istotne wydatki? Czy coś ostatnio zmieniło się w naszej sytuacji?
• Wyciągnąć wnioski z przeprowadzonej kontroli. Co jakiś czas powinniśmy skorygować nasz budżet domowy na podstawie tych wniosków, tak aby był on bardziej przejrzysty, obiektywny i realistyczny. Jeśli to zrobimy, to z pewnością będziemy lepiej zarządzać naszymi domowymi finansami.

Powiązania z innymi sekcjami Modułu 7:

• Pieniądz
• Inflacja
• Oszczędzanie/Inwestowanie

Powiązania z modułem Usług Finansowych (Moduł 2):

• Budżet domowy
• Rachunek bieżący
• Płatności gotówkowe
• Inwestycje

Przydatne strony internetowe:

• www.inwestycje.pl

Literatura:

1. Liberda B. – Oszczędzanie w gospodarce polskiej. Teorie i fakty, Wyd. Bellona, Warszawa 2000;
2. Rytelewska G. – Gospodarstwo domowe a obrót bezgotówkowy, „Bank i Kredyt” nr 5 (1998).

Wersja pdf:

Budżet domowy