Cele i zadania

Potrzeba edukacji konsumenckiej staje się coraz bardziej oczywista we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Nowe zjawiska takie jak: globalizacja, integracja rynków, rozwój nowych technologii informacyjnych w połączeniu z coraz bardziej złożonymi produktami i sposobami ich sprzedaży stawia coraz większe wymagania przed konsumentami i dokonywanymi przez nich wyborami.

Jest to szczególnie widoczne w zakresie usług finansowych, które stają się coraz bardziej skomplikowane dla klienta. Nigdy wcześniej tak szerokie grono konsumentów nie było zmuszone do korzystania na co dzień z różnego rodzaju usług i produktów finansowych. Na przykład gwarantowane przez państwo świadczenia w postaci rent i emerytur mogą nie być wystarczające dla utrzymania odpowiedniego standardu życia, w związku z czym obywatele będą musieli sami zadbać o swoją przyszłość i środki do życia. W związku z tym edukacja finansowa powinna mieć charakter ciągły i rozpoczynać się dostatecznie wcześnie, tak aby konsumenci mieli czas na podjęcie racjonalnych decyzji, które będą miały wpływ na ich życie i status materialny w przyszłości. Wydaje się oczywiste, że młodzi ludzie stają dzisiaj przed znacznie większymi wyzwaniami niż pokolenie ich rodziców, przed wyzwaniami, które wymagają większej odpowiedzialności. Równocześnie jednak badania wskazują, że młodzi i niedoświadczeni konsumenci nie zawsze to rozumieją, nie zawsze są tego świadomi.

Doświadczenia wskazują, że proces finansowej edukacji konsumenckiej powinien rozpoczynać się tak wcześnie, jak to tylko możliwe. Dlatego podstawowe znaczenie ma szkolenie nauczycieli w zakresie edukacji finansowej dzieci w wieku szkolnym. W tym celu Komisja Europejska rozszerzyła projekt DOLCETA o moduł dotyczący szkolenia nauczycieli we wspomnianym obszarze. Odpowiednio wyedukowany i świadomy konsument jest zdolny do dokonywania racjonalnych wyborów, a jednocześnie przyczynia się do wzrostu ogólnego dobrobytu społeczeństwa. Konsumenci mają większą siłę kiedy działają wspólnie. Ponadto świadomi konsumenci są w stanie lepiej zabezpieczać się przed różnego rodzaju ryzykiem finansowym (zwłaszcza w okresie kryzysu). Oczywiście wymagania i wyzwania stojące przed konsumentami są różne na różnych etapach ich życia, ale nawet dzieci występują coraz częściej w tej roli. Równocześnie ważne jest wykształcenie odpowiednich nawyków w możliwie młodym wieku, aby móc uniknąć wielu pułapek i zagrożeń w późniejszym życiu.

Dla konsumentów, a w szczególności dla dzieci i młodzieży sama wiedza i informacja to nie wszystko. Konieczna jest ponadto edukacja i aktywny udział w procesie zdobywania wiedzy w celu wykształcenia odpowiednich postaw i zachowań społecznych.

W celu osiągnięcia sformułowanych powyżej celów młodzi konsumenci powinni posiadać wiedzę i umiejętności (tzw. „kompetencje”), tak aby:

Być w stanie określać swoje potrzeby – “Potrzeby i oczekiwania”
Umieć dotrzeć do odpowiedniej informacji – “Poszukiwanie i zdobywanie”
Rozumieć kwestie finansowe, aby móc podejmować racjonalne decyzje i skutecznie działać zgodnie z wyznaczonymi celami – “Analizowanie i ocena”
Umieć wybierać pomiędzy różnymi ofertami finansowymi – “Porównywanie”
Umieć podejmować racjonalne i odpowiedzialne decyzje – “Decydowanie”
Umieć poruszać się w obszarze usług finansowych i dokonywać mniej lub bardziej skomplikowanych transakcji – “Wykorzystywanie”
Umieć przewidywać zarówno pozytywne jak i negatywne skutki podjętych decyzji i działań, zwłaszcza z punktu widzenia potencjalnych ryzyk i zagrożeń – “Ocenianie konsekwencji”

Wszystkie wymienione powyżej „kompetencje” wymagają umiejętności zadawania pytań w celu otrzymania właściwych odpowiedzi. Młodzi ludzie nie mogą szukać i znajdywać informacji nie znając odpowiednich pytań. Tak więc podstawową umiejętnością (kompetencją) powinna być:
Umiejętność sformułowania i zadania odpowiednich pytań oraz znalezienia właściwych odpowiedzi.

Celem niniejszego modułu nie jest stworzenie obszernego kursu w zakresie ekonomii czy finansów, ponieważ nie jest on przeznaczony dla nauczycieli ekonomii. Naszym celem jest zaoferowanie pewnych idei, pomysłów oraz materiałów praktycznych a także narzędzi metodologicznych dla wszystkich nauczycieli, którzy chcą włączyć edukację finansową do swoich lekcji w celu ułatwienia procesu ich przygotowania. W module można znaleźć dodatkowe teksty pomocnicze dotyczące poszczególnych tematów uzupełniające materiały już dostępne na stronie internetowej Dolcety w ramach modułu Usług Finansowych, odsyłacze do źródeł oraz plany lekcji wraz z odpowiednimi narzędziami pomocniczymi odnoszącymi się do sformułowanych powyżej „Kompetencji”, które można znaleźć pod czterema ogólnymi hasłami (nagłówkami):