Inflacja

Pojęcie inflacji oznacza wzrost poziomu cen w gospodarce w określonym czasie (zwykle w ciągu jednego roku). Najczęściej stosowaną metodą określania poziomu inflacji jest indeks (wskaźnika) cen artykułów konsumpcyjnych (CPI). Stabilność cen towarzysząca niskiej inflacji (zwykle poniżej 2%) sprzyja wzrostowi gospodarki.

Inflacja

Co określa poziom cen w gospodarce?

W najprostszy sposób można powiedzieć, że ceny określane są przez poziom popytu i podaży towarów i usług. Proces ustalania cen można sobie wyobrazić jako wielką aukcję w której biorą udział z jednej strony producenci i sprzedawcy dóbr, a z drugiej ich nabywcy (konsumenci). Kiedy sprzedawcy i nabywcy dochodzą do porozumienia ustalana jest cena danego dobra.

Kiedy ceny wzrastają?

• Ceny mogą wzrastać gdy wzrasta popyt na dany towar przy stałej jego podaży lub gdy przy stałym popycie jego podaż maleje (np. wskutek nieurodzaju w przypadku towarów rolnych).
• Ceny mogą również wzrastać wskutek wzrostu kosztów produkcji, np. wzrostu cen surowców lub energii (wykorzystywanej zarówno w procesie produkcji jak i transportu towarów).

Jak mierzy się poziom cen?

Ceny mierzy się zwykle za pomocą wskaźnika cen artykułów konsumpcyjnych (CPI), który można sobie wyobrazić jako „koszyk” towarów, które konsumuje przeciętne gospodarstwo domowe. Zawartość tego „koszyka” jest określana tak samo we wszystkich krajach Unii Europejskiej co oznacza, że wszystkie kraje członkowskie obliczają wskaźnik cen w taki sam sposób. Każdego miesiąca urzędy statystyczne w poszczególnych krajach obliczają poziom cen i porównują go z poziomem cen w poprzednim miesiącu aby ustalić czy ceny rosną czy też spadają.

Wskaźnik poziomu cen jest wykorzystywany przez:

• Rządy oraz pracodawców – w celu określenia poziomu waloryzacji świadczeń (płac, zasiłków, rent, emerytur itp.),
• Instytucje finansowe – w celu określenia poziomu oprocentowania instrumentów finansowych indeksowanych w stosunku do inflacji (np. obligacji, kredytów itp.).

Definicja inflacji

Inflacja oznacza ogólny wzrost poziomu cen w gospodarce. Istotne jest tu użycie słowa „ogólny”, gdyż mówimy o całym „koszyku” dóbr, a nie pojedynczych towarach. Wskaźnik inflacji wyznaczany jest zwykle w stosunku rocznym (rok do roku).

Kto cierpi (traci) z powodu inflacji?

• Konsumenci – którym trudniej jest porównywać ceny i dokonywać wyborów przy zakupie towarów i usług
• Producenci – którym trudniej jest planować inwestycje i określać ich rentowność gdyż inflacja powoduje spadek przyszłych dochodów
• Oszczędzający – których oszczędności oraz dochody z tytułu ich posiadania (np. oprocentowanie lokat bankowych) tracą na wartości z powodu inflacji.

Kto korzysta (zarabia) na inflacji?

• Kredytobiorcy którzy płacą mniejsze raty z tytułu zaciągniętych w przeszłości kredytów (zwłaszcza jeśli są one oprocentowane według stałej stopy procentowej).

Stabilność cen

Jedną z głównych funkcji pieniądza jest funkcja utrzymywania (tezauryzowania) wartości, natomiast wskutek inflacji pieniądz traci swą wartość z upływem czasu. Stabilność cen wspiera ponadto rozwój (wzrost) gospodarczy oraz zatrudnienie. Dlatego też jednym z głównych celów banku centralnego jest cel inflacyjny, polegający na utrzymaniu inflacji poniżej założonego poziomu (np. w strefie Euro poziomu 2% rocznie).

Powiązania z innymi sekcjami Modułu 7:

• Budżet domowy,
• Pieniądz.

Powiązania z modułem Usług Finansowych (Moduł 2):

• Inwestycje,
• Budżet domowy,
• Płatności gotówkowe.

Przydatne strony internetowe:

• Narodowy Bank Polski,
• Ministerstwo Finansów.

Bibliografia:

1. Ostaszewski J. (red.) – Finanse, Wyd. Difin, Warszawa 2003;
2. Leksykon bankowo-giełdowy, Wyd. Poltext, Warszawa 1998.

Wersja pdf:

Inflacja