Pieniądz

Pieniądz

1. Wyjaśnienie pewnych nieporozumień

W codziennym życiu używamy pojęcia „pieniądza” w kontekście:

1. Monet oraz banknotów (czyli jego fizycznej postaci),
2. Osobistego majątku (bogactwa),
3. Dochodów (zarobków).

Z kolei ekonomiści definiują pieniądz jako:
„Ogólnie akceptowany środek płatniczy służący do regulowania zobowiązań finansowych”.

2. Funkcje pieniądza

Chociaż ekonomiści spierają się co do funkcji pieniądza, to zwykle są zgodni co do jego trzech głównych funkcji:

1. Pieniądza jako środka wymiany,
2. Pieniądza jako miernika wartości,
3. Pieniądza jako środka przechowywania wartości (tzw. tezauryzacji).

Pieniądz jako środek wymiany

Wyobraźmy sobie gospodarkę bez pieniądza, w której towary i usługi wymieniane są bezpośrednio (w drodze tzw. wymiany barterowej).

Wymiana taka wymaga sytuacji, w której obie strony (kupujący i sprzedający) potrzebują danych dóbr, gdyż w przeciwnym wypadku nie doszłoby do transakcji. To z kolei powodowałoby trudności ze znalezieniem partnera transakcji i wzrost kosztów transakcyjnych. Dlatego w nowoczesnej gospodarce pieniądz jest uniwersalnym środkiem wymiany.

Aby pełnić tą funkcję pieniądz musi być: wystandaryzowany, powszechnie akceptowany, podzielny, łatwy do przenoszenia oraz nie powinien tracić zbyt szybko na wartości.

Pieniądz jako miernik wartości

Pieniądz jest najbardziej uniwersalnym miernikiem wartości w gospodarce. Ceny towarów i usług są wyrażone w pieniądzu, co stanowi główną przewagę gospodarki pieniężnej nad barterową. Pieniądz jako środek przechowywania wartości

Funkcja ta odzwierciedla zdolność pieniądza do utrzymywania swojej wartości w czasie.

• Ludzie przeznaczają zwykle część swoich dochodów na bieżącą konsumpcję, a pozostałą część oszczędzają na przyszłe wydatki.
• Oszczędności mogą przyjmować formę pieniężną (gotówkową) lub innych aktywów, np.: papierów wartościowych (akcji, obligacji), nieruchomości, ziemi, dzieł sztuki a nawet niektórych trwałych dóbr konsumpcyjnych.

Większość z form oszczędzania ma dodatkową zaletę w postaci generowanego dochodu (odsetek, dywidendy lub wzrostu wartości), podczas gdy pieniądz gotówkowy traci stopniowo swoją wartość z powodu inflacji.

Można zadać pytanie: po co ludzie przechowują pieniądze? Odpowiedź znajduje się w jego płynności – pieniądz jest najbardziej płynnym rodzajem aktywów i może być łatwo zamieniany na wszelkiego rodzaju dobra i aktywa finansowe.

3. Fizyczna postać pieniądza

Pieniądz gotówkowy przyjmuje postać monet oraz banknotów o różnych nominałach. Aby dowiedzieć się więcej: NBP

4. Pieniądz jako środek wymiany międzynarodowej

Prawie każde państwo posiada własną walutę narodową, służącą do dokonywania płatności w obrębie danego kraju. Jednakże do dokonywania płatności międzynarodowych potrzebne są waluty zagraniczne. Aby umożliwić transakcje pomiędzy partnerami (np. firmami) z różnych państw istnieje mechanizm wymiany walut krajowych po odpowiednich kursach wymiany.

Kursy wymiany walut

Kurs wymiany waluty określa liczbę jednostek waluty krajowej, jaką musimy przeznaczyć na zakup jednej jednostki waluty obcej.

Na przykład za 1 Euro musimy danego dnia zapłacić 4,30 złotego, a za 1 $ - 3,20 złotego.

Kursy walut zmieniają się stale w wyniku zmian popytu i podaży na rynku walutowym (podobnie jak ceny towarów czy akcji na giełdzie). Spadek kursu danej waluty nazywamy jej deprecjacją, natomiast wzrost jej kursu – aprecjacją.

Powiązania z innymi sekcjami Modułu 7:

• Banki,
• Budżet domowy,
• Inflacja,
• Oszczędności/Inwestycje.

Powiązania z modułem Usług Finansowych (Moduł 2):

• Inwestycje,
• Budżet domowy,
• Płatności gotówkowe.

Przydatne strony internetowe:

• Narodowy Bank Polski
• the European Central Bank.

Bibliografia:

1. Ostaszewski J. (red.) – Finanse, Wyd. Difin, Warszawa 2003;
2. Leksykon bankowo-giełdowy, Wyd. Poltext, Warszawa 1998;
3. Zaleska M. (red.) – Współczesna bankowość, Wyd. Difin, Warszawa 2007.

Wersja pdf:

Pieniądz